Cała kultura meksykańskich lalek rękodzielniczych

W Meksyku istnieje ogromna różnorodność szmacianych lalek, ale najbardziej rozpoznawalne i znane to lalka Maria, lalka Donoxu oraz lalka Lele. Rozpoznacie je po tradycyjnym stroju i po warkoczach przewiązanych kolorowymi wstążkami. Te lalki są pełne tradycji i historii kultury rdzennych ludów Meksyku.

Lalki te bardzo często można spotkać na każdym targu, ulicy i turystycznym placu w Meksyku. Wykonują je rdzenne kobiety z ludów Otomí i Mazahua, które w latach siedemdziesiątych przeniosły się do stolicy Meksyku w poszukiwaniu lepszych warunków życia, przynosząc ze sobą swoją główną działalność rękodzielniczą, czyli wyrób tkanin takich jak szarfy, plecaki, rebozos, spódnice i lalki.

Te rdzenne grupy zachowały się w środkowej części Meksyku, w stanach Hidalgo, Querétaro, Stanie Meksyk, Guanajuato, Michoacán, Puebla i Veracruz. W 2018 roku rękodzielnicza lalka z Amealco została uznana za dziedzictwo kulturowe stanu Querétaro wraz z lalką Donxu, pochodzącą z Santiago Mexquititlan.

Dziś można spotkać niezliczone szmaciane lalki, które przedstawiają sposób ubierania się rdzennych kobiet: ich czarne włosy zaplecione w warkocze z barwnymi wstążkami, haftowaną bluzkę oraz spódnicę pełną kolorów i życia. Ich celem nie było bycie zabawką, lecz ochrona dzieci przed złymi duchami, dlatego każdy wzór i każdy strój przez nie wykonany ma bardzo dawne i wyjątkowe znaczenie w kulturze.

W każdym regionie kraju powstały różne wersje: jedne mają wstążki wplecione we włosy, inne tworzą wokół głowy korony z kolorowych wstążek. Rozmiar oraz kolory spódnicy to różnice, które można zauważyć w meksykańskich szmacianych lalkach.

Większość z nich jest wykonywana ręcznie z haftowanych tkanin kocowych. Lalki Maria są najbardziej popularne, w niektórych regionach powstają w 100% ręcznie i mierzą od 5 do 60 centymetrów wysokości. Inne wersje to lalka Lele i lalka Donxu, które różnią się tym, że Donxu ma biały kapelusz i bluzkę z długimi rękawami z wysokim kołnierzem oraz spódnicę z popeliny lub tkaniny kocowej, a lalka Lele ma fryzurę z dwoma warkoczami ze wstążkami zwisającymi po bokach oraz bluzkę z satynowej tkaniny.