Metate, historyczne narzędzie do tortilli w Meksyku

Nazwa metate pochodzi od słowa w języku nahuatl metetl, które oznacza "kamień do mielenia".

Składa się z kamienia, prawie zawsze prostokątnego, na którym miele się kukurydzę i kakao oraz inne warzywa stanowiące pożywienie. Metate towarzyszy "metlapilli", co oznacza rękę metate, czyli cylindryczny kamień używany do mielenia. Wykonany jest z kamienia wulkanicznego o niskiej porowatości, choć istnieją również takie z wypalanej gliny lub granitu. Mielenie powtarza się wielokrotnie.

Pojawił się w epoce przedhiszpańskiej i był używany przez różne kultury zamieszkujące Meksyk, Gwatemalę, Belize, Salwador, Nikaraguę i Honduras. Narzędzie to było bardzo ważne dla całej gospodarki, ponieważ zarówno przed, jak i po podboju stanowiło główny środek do otrzymywania mąki, sosów, barwników i innych substancji. Dawniej był jednym z najdroższych przedmiotów w domu, dlatego zdobiono go grawerunkami pozwalającymi go rozpoznać, i często stanowił część posagu małżeńskiego.

Obecnie metate jest używany jako narzędzie do mielenia zbóż i przypraw, w szczególności do przygotowywania różnych rodzajów mole oraz ciasta na tortille. Z powodu modernizacji i wprowadzenia elektryczności metate przestał być powszechnie używany.