Όλος ο πολιτισμός των μεξικανικών χειροποίητων κουκλών

Στο Μεξικό υπάρχει τεράστια ποικιλία από πάνινες κούκλες, αλλά οι πιο αναγνωρισμένες και διάσημες είναι η Κούκλα Μαρία, η Κούκλα Donoxu και η Κούκλα Lele. Θα τις ξεχωρίσετε από την παραδοσιακή τους φορεσιά και τις πλεξούδες τους με τις πολύχρωμες κορδέλες· αυτές οι κούκλες είναι γεμάτες παράδοση και ιστορία του ιθαγενικού πολιτισμού του Μεξικού.

Είναι πολύ σύνηθες να βρει κανείς αυτές τις κούκλες σε κάθε αγορά, δρόμο και τουριστική πλατεία του Μεξικού, φτιαγμένες από τις ιθαγενείς γυναίκες Otomí και Mazahua. Μετανάστευσαν τη δεκαετία του εβδομήντα στην πρωτεύουσα του Μεξικού αναζητώντας καλύτερες ευκαιρίες ζωής, φέρνοντας μαζί τους την κύρια χειροτεχνική τους δραστηριότητα: τη δημιουργία υφασμάτινων αντικειμένων όπως ζώνες, σακίδια, rebozos, φούστες και κούκλες.

Αυτές οι ιθαγενικές ομάδες διατηρούνται στην κεντρική ζώνη του Μεξικού, στις πολιτείες Hidalgo, Querétaro, Πολιτεία του Μεξικού, Guanajuato, Michoacán, Puebla και Veracruz. Το 2018, η χειροποίητη κούκλα του Amealco ανακηρύχθηκε πολιτιστική κληρονομιά της πολιτείας Querétaro, μαζί με την Donxu, που κατάγεται από το Santiago Mexquititlan.

Σήμερα συναντά κανείς αμέτρητες πάνινες κούκλες, που αναπαριστούν τον τρόπο ντυσίματος των ιθαγενών γυναικών με τα μαύρα τους μαλλιά πλεγμένα με ολόχρωμες κορδέλες, την κεντημένη μπλούζα και τη φούστα γεμάτη χρώμα και ζωή. Σκοπός τους δεν ήταν να είναι παιχνίδι, αλλά να προστατεύουν τα παιδιά από τα κακά πνεύματα· γι' αυτό κάθε σχέδιο και κάθε φορεσιά που φτιάχνουν έχει ένα πολύ αρχαίο και ξεχωριστό νόημα μέσα στον πολιτισμό.

Σε κάθε περιοχή της χώρας δημιουργήθηκαν διαφορετικές εκδοχές: άλλες πλέκοντας τις κορδέλες μέσα στα μαλλιά και άλλες σχηματίζοντας στεφάνια γύρω από το κεφάλι με πολύχρωμες κορδέλες. Το μέγεθός τους και τα χρώματα της φούστας είναι οι διαφορές που μπορεί κανείς να παρατηρήσει στις μεξικανικές πάνινες κούκλες.

Οι περισσότερες είναι φτιαγμένες στο χέρι με κεντημένα μάλλινα υφάσματα. Οι κούκλες Μαρία είναι οι πιο δημοφιλείς· σε ορισμένες περιοχές φτιάχνονται 100% στο χέρι και έχουν ύψος από 5 έως 60 εκατοστά. Άλλες εκδοχές είναι η Κούκλα Lele και η Κούκλα Donxu, που διαφέρουν στο ότι η Donxu έχει ένα λευκό καπέλο και μια μπλούζα με μακριά μανίκια, ψηλό γιακά και φούστα από ποπλίνα ή μαλλί, ενώ η Κούκλα Lele έχει χτένισμα με δύο πλεξούδες με κορδέλες να κρέμονται στα πλάγια και μια μπλούζα από σατέν ύφασμα.